Neolaia Cyprus

Τα «Ελληνικά Hoaxes» βγάζουν στη φόρα τις ψευδείς ειδήσεις

«Κύπρος και Ελλάδα αγοράζουν όπλα από τη Ρωσία». «Πολύνεκρη έκρηξη στο Μαρί, προϊόν δολιοφθοράς». «Κύπριος γιατρός ανακάλυψε το φάρμακο για τον καρκίνο». Πρόκειται για μερικά από τα παραδείγματα ψευδών ειδήσεων που αναπαράχθηκαν και διαδόθηκαν σε ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης στη χώρα μας.

Τα συγκεκριμένα ψέματα ξεσκεπάστηκαν από τα μέλη της σελίδας «Ελληνικά Hoaxes», της πρώτης αναγνωρισμένης και συντονισμένης προσπάθειας κατάρριψης αναληθών δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο, τα οποία μίλησαν στην εκδήλωση «Fake news: Η αλήθεια στην εποχή του διαδικτύου», που διοργάνωσε ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου. «Ο μη σωστά ενημερωμένος πολίτης δεν θα είναι σε θέση να λάβει σωστές αποφάσεις για το μέλλον του και το μέλλον της χώρας του. Για τον λόγο αυτόν, τα fake news έχουν πολύ μεγάλη σημασία και απειλούν τη δημοκρατία», υπογράμμισε η ομάδα των «Ελληνικών Hoaxes».

«Τα fake news είναι τα γνωστά ψέματα. Επιπλέον η παραπληροφόρηση, οι απάτες (hoaxes), η διαστρέβλωση της πραγματικότητας στο επίπεδο της είδησης και της πληροφορίας», ανέφερε ο ιδρυτής της σελίδας «Ελληνικά Hoaxes», Θοδωρής Δανιηλίδης, και πρόσθεσε ότι σήμερα «η διάδοση της πληροφορίας είναι ταχύτατη, ωστόσο η επαλήθευσή της είναι δύσκολη λόγω του όγκου των πληροφοριών και του περιορισμένου χρόνου».

Εξήγησε, παράλληλα, ότι οι ψευδείς ειδήσεις ακολουθούν συνήθως την επικαιρότητα, η οποία και έχει περισσότερους αναγνώστες. Άλλες φορές, αποτελούν εντυπωσιακά και πρωτότυπα θέματα, τα οποία επηρεάζουν το θυμικό. «Εκμεταλλεύονται πρϋυπάρχουσες προκαταλήψεις και ιδεολογίες. Για τους λόγους αυτούς, οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονται έξι φορές πιο γρήγορα από τις κανονικές ειδήσεις. Η διάδοσή τους οφείλεται κυρίως στους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αφού υπολογίζονται στα 60 εκατ. στο Facebook και στα 48 εκατ. στο Twitter».

Επιπρόσθετα, ο διαχειριστής της σελίδας «Ελληνικά Hoaxes», Θάνος Σιτίστας – Επαχτίτης, ανέφερε ότι «το 75,25% των συμμετεχόντων σε έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης πιστεύει πως η οικονομική κρίση της Ελλάδος σχεδιάστηκε από μη θεσμικά κέντρα». Είπε ακόμη ότι το 68,66% υποστηρίζει τη θεωρία ότι το φάρμακο για τον καρκίνο έχει ανακαλυφθεί αλλά δεν το δίνουν. Το 58,74% πιστεύει ότι η επίθεση στους δίδυμους πύργους ήταν ένα καλά οργανωμένο σχέδιο των ΗΠΑ για να επιβάλουν την εξωτερική πολιτική που ακολούθησαν. Το 27% πιστεύει ότι ο αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ δεν πάτησε ποτέ στο φεγγάρι.

Παράλληλα, σχολίασε ότι η οικονομική κρίση επηρέασε την ποιότητα των ειδήσεων. «Πολλά έντυπα μέσα ενημέρωσης και τηλεοπτικοί σταθμοί χρεοκόπησαν, ενώ άλλοι απέλυσαν έμπειρους δημοσιογράφους αντικαθιστώντας τους με νέους, πιο άπειρους και πιο φθηνούς», σημειώνοντας πως υπάρχουν ιστοσελίδες οι οποίες δεν διαθέτουν καν δημοσιογραφική ομάδα. Διαπίστωσε, μάλιστα, ότι οι περισσότερες ιστοσελίδες αναπαράγουν και αντιγράφουν από άλλες σελίδες. «Είναι ελάχιστοι εκείνοι που κάνουν ερευνητική δημοσιογραφία και που παράγουν πρωτότυπο έργο».

ΑΠΟΓΕΙΩΘΗΚΑΝ ΟΙ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ

Τη μεγάλη αύξηση της παραπληροφόρησης εξαιτίας της χρήσης του διαδικτύου, παρατήρησε και μέλος της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας για τα Ηλεκτρονικά Μέσα Ενημέρωσης, Γιώργος Παυλίδης. «Στην εποχή της ψηφιακής δημοσιογραφίας και των κοινωνικών δικτύων, τα fake news αυξήθηκαν κατά κόρον. Ο έντονος διαδικτυακός ανταγωνισμός, η μάχη της πρωτιάς, ο μιμητισμός, είναι κατά την άποψή μου οι βασικοί λόγοι που επιδείνωσαν το φαινόμενο». Σχολίασε επίσης, ότι η κατάσταση δεν είναι απλώς απαράδεκτη αλλά και επικίνδυνη. «Αυτό διότι από τη μια πλευρά κουτσουρεύεται το δικαίωμα των πολιτών για σωστή τεκμηριωμένη ενημέρωση και από την άλλη πλευρά, διότι υποσκάπτεται η σημασία της δημοσιογραφίας».

Βήματα ενάντια στην παραπληροφόρηση

Όπως ανέφερε η ομάδα της σελίδας «Ελληνικά Hoaxes», υπάρχουν τρόποι για να ελέγξει ο αναγνώστης την αξιοπιστία των ειδήσεων που διαβάζει, ώστε να είναι πιο υποψιασμένος.

1. Αναπαραγωγή. Αν ζητούν την αναπαραγωγή – αναδημοσίευση του κειμένου, τότε ο αναγνώστης θα πρέπει να είναι καχύποπτος. «Συχνά αναφέρεται η φράση: Δείτε το πριν το κατεβάσουν».
2. Συντάκτης. Αν δεν υπογράφει κάποιος. Θα πρέπει όχι μόνο να υπογράφει συντάκτης, αλλά αυτός να είναι υπαρκτό πρόσωπο. «Όσο πιο μεγάλης σημασίας ισχυρισμοί εμπεριέχονται σε ένα κείμενο, τόσο πιο σημαντικό είναι να υπάρχει συντάκτης».
3. Ημερομηνία. Αν στο κείμενο δεν υπάρχει ημερομηνία, αλλά περιγράφεται ο χρόνος με λέξεις όπως χθες, την προηγούμενη εβδομάδα κ.τλ. «Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το κείμενο αναπαράγεται μετά από χρόνια».
4. Ονόματα. Αν δεν υπάρχει το ονοματεπώνυμο του προσώπου στο οποίο γίνεται η αναφορά. «Συχνά δεν υπάρχουν οι άνθρωποι, αλλά είναι προϊόντα φαντασίας».
5. Ορθογραφία. Αν υπάρχουν πολλά και σοβαρά ορθογραφικά λάθη. «Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι δεν πρόσεξαν το κείμενο, ότι το αναδημοσίευσαν, ότι είναι προϊόν μετάφρασης».
6. Φωτογραφίες. Αν χρησιμοποιούνται φωτογραφίες και μάλιστα ως αποδεικτικά στοιχεία, οι οποίες είναι χαμηλής ευκρίνειας. «Συνήθως οι ψεύτικες φωτογραφίες είναι χαμηλής ανάλυσης για να μη φαίνονται τα λάθη της επεξεργασίας».
7. Λογικά σφάλματα. Αν υπάρχουν λάθη που άπτονται στη λογική. «Δεν μπορεί να είναι αληθινό ένα δημοσίευμα που αφορά την Κύπρο και αναφέρεται ως νόμισμα το καναδικό δολάριο».
8. Τίτλοι. Αν υπάρχουν υπερβολικοί τίτλοι ή ακόμη και τίτλοι που δεν ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο. «Όπως όταν αναφέρονται λέξεις ή φράσεις όπως: Σοκ. Φοβερό. Τρομερό. Δεν θα πιστεύετε αυτό που διαβάζετε».
9. Ταχύτητα. Αν το μέσο από το οποίο ενημερωνόμαστε αναρτά ειδήσεις ανά λίγα λεπτά. «Επί παραδείγματι αν δημοσιεύουν κάθε δυο λεπτά, τότε όχι μόνο δεν το έχουν ελέγξει το περιεχόμενο αλλά ούτε καν το έχουν διαβάσει».
10. Παραπομπές. Αν αναφέρονται παραπομπές οι οποίες δεν υπάρχουν ή δεν λειτουργούν.
11. Αφηγήσεις και ροζ ιστορίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για φαντασία, που κάποιος, μάλλον ανώνυμα, έχει δημοσιεύσει.
«Όσα περισσότερα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά υπάρχουν σε μια δημοσίευση, τόσο μεγαλώνουν οι πιθανότητες να είναι ένα ακόμη ψέμα», κατέληξε η ομάδα.

Πηγή: Φιλελεύθερος

Πρόσφατα

Δημοφιλέστερα