Neolaia Cyprus

Ριζικές αλλαγές στην Ειδική Εκπαίδευση

Με φιλοσοφία τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διασφάλισή τους, επιχειρείται ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου που διέπει την ειδική εκπαίδευση, μέσα από τις τελικές εισηγήσεις και συστάσεις της ομάδας των Ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων που ασχολήθηκαν με το σημαντικό αυτό κομμάτι της δημόσιας εκπαίδευσης της Κύπρου.

Στόχος, η βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης που επικρατεί στο εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου ούτως ώστε όλοι οι μαθητές –ανεξαρτήτως εάν έχουν ή όχι κάποια ανάγκη– να έχουν πρόσβαση και ευκαιρίες σε ποιοτική ενιαία εκπαίδευση χωρίς διαχωρισμούς. Πρόκειται για ένα εγχείρημα του υπουργείου Παιδείας σε συνεργασία με Ευρωπαίους εμπειρογνώμονες, με στόχο τη δημιουργία πλαισίου συγκεκριμένων συστάσεων που θα αποτελέσουν τη βάση μίας νέας νομοθεσίας.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, οι οποίοι παρουσίασαν τις εισηγήσεις τους χθες ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας, για τη μεταρρύθμιση αυτή απαιτούνται τρεις βασικοί πυλώνες:

α) νομοθεσία για ανθρώπινα δικαιώματα (όπως λέχθηκε, η Κύπρος έχει αρκετά καλή νομοθεσία), β) πολιτική για υλοποίηση της νομοθεσίας, και γ) προγράμματα και δράσεις για την εφαρμογή της. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η δημιουργία μίας πυραμίδας, η οποία θα αντικατοπτρίζει τρεις βαθμίδες υποστήριξης με τις εξής ονομασίες: 1. Γενική στήριξη (για όλους τους μαθητές που βρίσκονται σε «κίνδυνο». 2. Ενισχυμένη στήριξη (για όσους χρειάζονται κάτι περισσότερο). 3. Εξειδικευμένη στήριξη (για μαθητές με πολλαπλά προβλήματα ή με βαριές αναπηρίες). Μέσα από αυτό το μοντέλο θεωρείται ότι θα γίνουν τα απαραίτητα βήματα ώστε να υπάρξουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης, ίσες ευκαιρίες μάθησης, ίσες ευκαιρίες επίτευξης, ίσες ευκαιρίες για συμμετοχή στα κοινά.

Μετεξέλιξη των ειδικών σχολείων

Όπως ξεκαθαρίστηκε ενώπιον της Επιτροπής, τα ειδικά σχολεία που λειτουργούν δεν πρόκειται να κλείσουν καθώς σε καμία χώρα δεν υπάρχει μια τέτοια πολιτική. Αντιθέτως, στόχος είναι τα ειδικά σχολεία να προσφέρουν την τεχνογνωσία που έχουν και στην ενιαία εκπαίδευση, η οποία θα δεχθεί μαθητές με πρόσθετες ανάγκες υποστήριξης, όπως θα είναι ο όρος που θα χρησιμοποιείται. Κι αυτό για να τερματιστεί ο διαχωρισμός και η κατηγοριοποίηση μαθητών με ειδικές και άλλες εκπαιδευτικές ανάγκες. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο έγγραφο των εμπειρογνωμόνων, στόχος είναι η σταδιακή μετατροπή των ειδικών σχολείων σε «κέντρα υποστήριξης της ενιαίας εκπαίδευσης». Στοχεύεται παράλληλα τα ειδικά σχολεία να παίξουν διπλό ρόλο, εκπαιδεύοντας τους μαθητές με σύνθετες ανάγκες και ενεργώντας ως κέντρα στήριξης για τα γενικά σχολεία.

Επίσης, οι ειδικά καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί των κέντρων στήριξης θα χρησιμοποιηθούν από τα κανονικά σχολεία, μοιράζοντας την εξειδίκευση τους με άλλους εκπαιδευτικούς. Στο πλαίσιο αυτό δεν αποκλείεται η τοποθέτηση και δεύτερου δασκάλου σε ενιαία τάξη για ενίσχυση όλων των μαθητών.

Από πλευράς τους, γονείς και εκπρόσωποι διαφόρων συνδέσμων που ασχολούνται με θέματα ειδικής εκπαίδευσης χαιρέτισαν την προσπάθεια που καταβλήθηκε και τις συστάσεις που κατατέθηκαν, ευχόμενοι ότι η κατάσταση που επικρατεί στο εκπαιδευτικό σύστημα αλλάξει, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά.

Τα μέτρα που προτείνουν οι Ευρωπαίοι ειδικοί

» Η πολιτική πρέπει να καθοδηγείται από σαφές όραμα ότι η ενιαία εκπαίδευση στηρίζεται σε μία προσέγγιση δικαιωμάτων που αυξάνει την ποιότητα και ισοτιμία για όλους τους μαθητές.
» Η πολιτική για την ενιαία εκπαίδευση πρέπει να αναγνωρίσει την ανάγκη να είναι διατομεακή και διυπουργική σε όλα τα επίπεδα του εκπαιδευτικού συστήματος και να προωθήσει τη διατομεακή και διυπουργική συνεργασία για τις υπηρεσίες που απευθύνονται σε πολύ νέους μαθητές (0-3 χρόνων).
» Η νομοθεσία που αφορά τα ενιαία εκπαιδευτικά συστήματα θα πρέπει να υποστηρίζεται από τη θεμελιώδη δέσμευση για την εξασφάλιση του δικαιώματος κάθε μαθητή σε ενιαίες και ισότιμες εκπαιδευτικές ευκαιρίες και να έχει μια προσέγγιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να απαιτεί αναστοχασμό των υπηρεσιών με βάση την αρχή του καθολικού σχεδιασμού.
» Οι ορισμοί των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρίες πρέπει να επικεντρωθούν σε περιβαλλοντικούς ή κοινωνικούς παράγοντες και όχι στην ταμπελοποίηση μεμονωμένων μαθητών.
» Χρησιμοποιώντας την αρχή του κοινωνικού μοντέλου, ο ορισμός των ΕΕΑ/ αναπηρία εμπίπτει στον ευρύτερο ορισμό των «πρόσθετων αναγκών υποστήριξης».
» Η νομοθεσία πρέπει να διασφαλίσει σαφείς διαδικασίες εντοπισμού και αξιολόγησης των αναγκών υποστήριξης των μαθητών σε πρώιμο στάδιο.
» Τα μέτρα πολιτικής πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα σχολεία έχουν τη δυνατότητα να ασχοληθούν με μία ποικιλία μαθητών.
» Η έννοια της διάκρισης στην ενιαία εκπαίδευση θα πρέπει να καθοριστεί σαφώς στη νομοθεσία και θα πρέπει να καλύπτει πολλαπλές και διατομεακές μορφές διάκρισης.
» Η νομοθεσία πρέπει να περιλαμβάνει ένα μοντέλο παροχής στήριξης στα γενικά σχολεία σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες μαθητών.
» Μηχανισμοί για να προσδιορίσουν τις ανάγκες στήριξης των μαθητών όσο το δυνατόν νωρίτερα και να προσανατολίζουν προς την κατεύθυνση της έγκαιρης παρέμβασης και πρόληψης. Οι μηχανισμοί να περιλαμβάνουν: α) πιο ενεργή συμμετοχή των σχολείων στη διαδικασία της αρχικής αναγνώρισης των μαθητών σε κίνδυνο, β) ανάπτυξη ειδικών κριτηρίων με διαφάνεια για καθοδήγηση της διαδικασίας αξιολόγησης και γ) δημιουργία Περιφερειακών Ομάδων Αξιολόγησης και Υποστήριξης.
» Η πολιτική για την ενταξιακή εκπαίδευση πρέπει να διασφαλίσει ότι οι υπηρεσίες ειδικής εκπαίδευσης είναι διαθέσιμες στα γενικά σχολεία και ότι όλες οι απαραίτητες υποδομές στα γενικά σχολεία είναι διαθέσιμες και προσβάσιμες.
» Μέτρα και σχέδια δράσης για την ενιαία εκπαίδευση των μαθητών με πρόσθετες ανάγκες στήριξης πρέπει να ληφθούν αποφεύγοντας περιττές τοποθετήσεις σε ειδικό σχολείο.
» Η ενιαία εκπαίδευση μαθητών με πρόσθετες ανάγκες στήριξης πρέπει να παρέχεται στις γενικές τάξεις.
» Η πολιτική για την ενιαία εκπαίδευση πρέπει να διασφαλίσει ότι το αναλυτικό πρόγραμμα είναι σύμφωνο με την αρχή του καθολικού σχεδιασμού και ότι υπάρχουν επαρκείς δομές και διαδικασίες στο σχολικό σύστημα για ένταξη όλων των μαθητών.
» Η νομοθεσία πρέπει να στηρίζει την αλλαγή του ρόλου των ειδικών σχολείων.
» Προγράμματα δράσης πρέπει να αναπτυχθούν για τη μετατροπή των ειδικών σχολείων σε κέντρα υποστήριξης της ενιαίας εκπαίδευσης. Σχέδια δράσης να καθορίζουν σαφείς ρόλους και καθήκοντα.
» Ανάπτυξη προγραμμάτων δράσης για μοντέλο τριών επιπέδων παροχών στα γενικά σχολεία σύμφωνα με ατομικές ανάγκες των εκπαιδευομένων.
» Καθορισμένες στρατηγικές πρέπει να αναπτυχθούν για αύξηση ικανότητας όλων των σχολείων για κάλυψη μεγαλύτερης ποικιλομορφίας αναγκών (ευέλικτο πρόγραμμα, εξατομικευμένη μάθηση, προσβάσιμο εκπαιδευτικό υλικό, συνεχής επαγγελματική κατάρτιση).
» Ευκαιρίες για αρχική και συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη στην ενιαία εκπαίδευση πρέπει να είναι διαθέσιμες σε όλο το προσωπικό.
» Η νομοθεσία πρέπει να αναδεικνύει και να ενθαρρύνει τον ενεργό ρόλο και τη συμμετοχή μαθητών και οικογενειών.
» Η πολιτική πρέπει να εξασφαλίσει τον ενεργό ρόλο και τη συμμετοχή μαθητών και οικογενειών.

Πηγή: Φιλελεύθερος

Πρόσφατα

Δημοφιλέστερα