Neolaia Cyprus

«Χτυπά καμπανάκι» για τον αναλφαβητισμό 

Εκατοντάδες μαθητές με διαπιστωμένο κίνδυνο λειτουργικού αναλφαβητισμού άρχισαν να φοιτούν φέτος στην Α’ τάξη Γυμνασίου. Όπως αναδεικνύουν στοιχεία του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) που δημοσιεύθηκαν την περασμένη Πέμπτη, κατά την περσινή σχολική χρονιά 778 μαθητές της τελευταίας τάξης Δημοτικού αντιμετώπιζαν ρίσκο αναλφαβητισμού στη γλωσσική – επικοινωνιακή ικανότητα και 830 στη μαθηματική ικανότητα.

Πρόκειται για το Πρόγραμμα Λειτουργικού Αλφαβητισμού (ΠΛΑ), το οποίο διεξάγεται για 11η συνεχόμενη χρονιά και απευθύνεται στους μαθητές της Γ’ και Στ’ τάξης Δημοτικού. Στόχος του εν λόγω προγράμματος είναι ο έγκαιρος εντοπισμός των παιδιών με μεγάλη πιθανότητα να μείνουν λειτουργικά αναλφάβητα, ώστε να εμπλακούν σε κατάλληλα προγράμματα στήριξης.

Ειδικότερα, ο αριθμός των μαθητών που συμμετείχαν ανήλθε στους 8.027 για τα δοκίμια της Γλώσσας και στους 8.060 για τα δοκίμια των Μαθηματικών. Από αυτούς, το 9,7% των μαθητών αναγνωρίστηκε με μεγάλη πιθανότητα να μείνει γλωσσικά αναλφάβητο και το 10,3% μαθηματικά αναλφάβητο. Επιπλέον, το 5,1% των μαθητών ανήκε και στις δύο ομάδες ρίσκου για αναλφαβητισμό. Ανησυχητική είναι η σύγκριση των αποτελεσμάτων των μαθητών, οι οποίοι είχαν συμμετάσχει ξανά στο πρόγραμμα πριν από τρία χρόνια (τη σχολική χρονιά 2014-2015), όταν φοιτούσαν στη Γ’ Δημοτικού, αφού διαφαίνεται ότι γύρω στο 55% και 60% παρέμεινε στις ομάδες ρίσκου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Δημόσια Παιδεία: Μεταρρύθμιση ή Απορρύθμιση!

Όπως σημειώνει το ΚΕΕΑ, διερευνώντας το προφίλ των μαθητών που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις ομάδες ρίσκου, αναδείχθηκε ότι είναι κυρίως αγόρια και έχουν κυπριακή υπηκοότητα. Στο πλαίσιο του προγράμματος, εξετάζεται το επίπεδο του μαθητή σε σχέση με διάφορους παράγοντες που πιθανόν να συνδέονται με την ύπαρξη ρίσκου για λειτουργικό αναλφαβητισμό. Οι παράγοντες αυτοί χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: α) τα προσωπικά χαρακτηριστικά μαθητή και β) τα χαρακτηριστικά του οικογενειακού περιβάλλοντος. Στη συγκεκριμένη μελέτη συλλέχθηκαν για πρώτη φορά δεδομένα για το σχολικό κλίμα και τον τρόπο που αυτό επηρεάζει τους μαθητές.

Το προφίλ του μαθητή

Σκιαγραφώντας το προφίλ των μαθητών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο αναλφαβητισμού, αναδεικνύεται ότι υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Δημογραφικά χαρακτηριστικά: Όπως φαίνεται μεγαλύτερη συμμετοχή στις ομάδες ρίσκου έχουν α) τα αγόρια, β) μαθητές με ξένη υπηκοότητα και γ) μαθητές που εισήλθαν στο Δημοτικό σε ηλικία μικρότερη των έξι ετών.

Στάσεις και απόψεις: Μεγαλύτερη συμμετοχή στις ομάδες ρίσκου έχουν μαθητές: α) με αρνητικές στάσεις απέναντι στο διάβασμα και τα μαθηματικά, β) χαμηλό βαθμό εμπιστοσύνης στην αναγνωστική και μαθηματική τους ικανότητα και γ) χαμηλά κίνητρα για διάβασμα.

Οικογενειακό περιβάλλον: Τα ευρήματα δείχνουν ότι μεγαλύτερη συμμετοχή στις ομάδες ρίσκου έχουν οι μαθητές που: α) Μεγαλώνουν σε ένα δίγλωσσο ή πολύγλωσσο περιβάλλον. β) Μαθητές με γονείς με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. γ) Με απουσία στο σπίτι μέσων που υποβοηθούν τη μάθηση π.χ. ύπαρξη γραφείου, ηλεκτρονικού υπολογιστή, σύνδεσης στο διαδίκτυο, βιβλίων, τάμπλετ. δ) Μαθητές στους οποίους δεν ανατίθεται κατ’ οίκον εργασία στο σπίτι. ε) Μαθητές που δεν αφιερώνουν καθόλου χρόνο στο σπίτι ή που αφιερώνουν υπερβολικό χρόνο (πάνω από δύο ώρες) για την κατ’ οίκον εργασία σε καθημερινή βάση.

Το σχολικό κλίμα

Στη μελέτη τέθηκαν υπ’ όψιν οι έξι διαστάσεις του σχολικού κλίματος, δηλαδή η στήριξη εκπαιδευτικών, οι σχέσεις μεταξύ μαθητών, το αίσθημα τού ανήκειν, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η σαφήνεια κανονισμών και οι διαδικασίες αναφοράς περιστατικών και αναζήτησης βοήθειας. Όπως διαπιστώθηκε, τόσο οι μαθητές των ομάδων ρίσκου όσο και οι μαθητές των ομάδων μη ρίσκου τοποθετήθηκαν θετικά. Ωστόσο, οι μαθητές των ομάδων ρίσκου βρέθηκαν να έχουν χαμηλότερους μέσους όρους από εκείνους των ομάδων μη ρίσκου σε όλες τις διαστάσεις. Οι διαφορές που παρατηρήθηκαν, αν και μικρές, ήταν στατιστικά σημαντικές.

Μαθητές με μεγάλη πιθανότητα να μείνουν αναλφάβητοι

ΕΤΟΣ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
2011-12 8,2% 7,4%
2012-13 6,9% 5,5%
2013-14 5,8% 5,8%
2014-15 10% 8,3%
2015-16 7,4% 6,9%
2016-17 12,1% 12,1%
2017-18 9,7% 10,3%

Οι μεταβλητές που επηρεάζουν τους μαθητές

Στο πλαίσιο της έρευνας του ΚΕΕΑ αναδείχθηκαν παράγοντες και μεταβλητές που επιδρούν στην ύπαρξη ρίσκου για γλωσσικό και μαθηματικό αναλφαβητισμό. Όπως διαφαίνεται, 10 συνιστώσες σχετίζονται με τον γλωσσικό αναλφαβητισμό και εννέα με τον μαθηματικό αναλφαβητισμό. Αναδείχθηκε επίσης ότι το ρίσκο για λειτουργικό αναλφαβητισμό οφείλεται κυρίως σε παράγοντες σχετικούς με τον μαθητή, αφού μόνο το 12,8 % για τη Γλώσσα και 10,5% για τα Μαθηματικά του συνολικού κινδύνου οφείλεται στο σχολείο.

Αναλυτικά, αναφέρεται πως προέκυψαν επτά συνιστώσες, οι οποίες αναλογούν ποσοστό 61% της συνολικής διασποράς. Αυτές είναι το σχολικό κλίμα, οι στάσεις απέναντι στο διάβασμα, οι στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά, η ώρα που αφιερώνεται στην κατ’ οίκον εργασία, η συχνότητα ανάθεσης κατ’ οίκον εργασίας, τα μέσα μάθησης στο σπίτι και τεχνολογία και επαφή με την τεχνολογία στο σπίτι.

Σημαντική επιρροή στον γλωσσικό αναλφαβητισμό παρουσίασε ο παράγοντας του φύλου και της γλώσσας που ομιλείτε στο σπίτι. Ανάλογα, για τον μαθηματικό αναλφαβητισμό εμφανίζεται ως συνιστώσα με έντονη επιρροή η συχνότητα ανάθεσης κατ’ οίκον εργασίας.

Σχετικά με τις 10 μεταβλητές που έχουν σημαντική συμβολή στην πρόβλεψη ρίσκου για τον γλωσσικό αναλφαβητισμό και τις εννέα για τον μαθηματικό αναλφαβητισμό, σημειώνεται ότι ενσωματώθηκαν και μεταβλητές δημογραφικού χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, και στις δύο περιπτώσεις αναλφαβητισμού οι δημογραφικές μεταβλητές υπηκοότητα, μορφωτικό επίπεδο της μητέρας και οι έξι συνιστώσες σχολικό κλίμα, στάσεις απέναντι στο διάβασμα, στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά, ώρα που αφιερώνεται στην κατ’ οίκον εργασία, μέσα μάθησης στο σπίτι και τεχνολογία και επαφή με την τεχνολογία στο σπίτι, αναγνωρίστηκαν με σημαντική συμβολή στην πρόβλεψη ρίσκου.