Neolaia Cyprus

Το «κυπριακό μυαλό» της Google δηλώνει περήφανος που είναι Κύπριος (συνέντευξη)

xasapis

Ο Ντέμης Χασάμπης – το «βαθύ μυαλό» που θέλει να λύσει τα προβλήματα της ανθρωπότητας.

Έκανες Like στη σελίδα μας στο Facebook ή πρέπει να στα λέμε όλα εμείς; 

Στα 13 του χαρακτηρίστηκε παιδί-θαύμα, όντας ο καλύτερος σκακιστής στον κόσμο στην ηλικία του. Έκτοτε ο Ντέμης Χασάμπης, Λονδρέζος με καταγωγή από την Αμμόχωστο, άρχισε μια πορεία στην οποία ο ίδιος επέλεγε προσεκτικά όλο και πιο υψηλές νοητικές προκλήσεις, εκπληρώνοντας με μεθοδικότητα την αποστολήπου ο ίδιος έχει αναθέσει στον εαυτό του.

Το σκάκι έδωσε τη θέση του στον προγραμματισμό περίπλοκων και απαιτητικών ηλεκτρονικών παιχνιδιών προσομοίωσης και στις νικηφόρες συμμετοχές σε διεθνείς διοργανώσεις τέτοιων παιχνιδιών. Μετά ακολούθησε το πτυχίο στην επιστήμη των υπολογιστών από το Κέμπριτζ και έπειτα το διδακτορικό στη νευροεπιστήμη από το UCL (University College London), μια εσκεμμένη εκ μέρους του κατάδυση στα βαθύτερα μυστικά του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Και μετά ήρθε η DeepMind, η αρχικά μικρή εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που σιγά-σιγά μεγάλωνε στο Λονδίνο, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, για να έρθει στις αρχές του χρόνου με τρόπο εντυπωσιακό στο προσκήνιο. Με 400 εκ. στερλίνες (485 εκ. ευρώ) η DeepMind του κυπριο-σιγκαπουριανής καταγωγής Ντέμη έγινε η πιο μεγάλη και η πιο φιλόδοξη αγορά του αμερικανικού κολοσσού Google στην Ευρώπη.

Ο 37χρονος σήμερα Ντέμης Χασάμπης μιλά για τη δουλειά του, τα όνειρά του και τις κυπριακές του ρίζες σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, από το αρχηγείο της εταιρείας του που έχει ταράξει τα διεθνή επιχειρηματικά και κυρίως επιστημονικά ύδατα.

Όπως λέει με αφοπλιστική αυτοπεποίθηση, όλα όσα έχει κάνει από νεαρή ηλικία ήταν συνειδητές επιλογές για να φτάσει σήμερα στο σημείο να ηγείται μιας κορυφαίας εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης, η οποία προσπαθεί να κατανοήσει και να ανακατασκευάσει τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η δουλειά του είναι περίπλοκη, αλλά έχει μάθει να εξηγεί τι θέλει να πετύχει. «Αν πραγματικά μπορούσαμε να κατανοήσουμε και να ανακατασκευάσουμε τη νοημοσύνη, τότε θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την τεχνολογία για να βοηθήσουμε εμάς τους επιστήμονες και άλλους ειδικούς να λύσουμε όλα τα υπόλοιπα προβλήματα που θέλουμε να λύσουμε – είτε αυτό είναι να κατανοήσουμε τα οικονομικά, είτε να κατανοήσουμε τις ασθένειες ή το κλίμα, οποιοδήποτε από αυτά τα πραγματικά περίπλοκα συστήματα που ως κοινωνία θέλουμε να κατανοήσουμε και να ελέγξουμε», λέει στο ΚΥΠΕ.

Προς το στόχο αυτό, «ένα προσωπικό όνειρο 20 ετών», εργάζεται για την κατασκευή μηχανών-υπολογιστών που «σκέφτονται χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη». Όπως εξηγεί, «το ενδιαφέρον μας περιστρέφεται γύρω από αλγόριθμους τους οποίους αντί να προγραμματίζουμε πώς να κάνουν πράγματα, όπως συμβαίνει με το συνηθισμένο λογισμικό, τους προγραμματίζουμε με την ικανότητα να μαθαίνουν από μόνοι τους πώς να κάνουν πράγματα». Όπως προσθέτει στην ορολογία του χώρου του, πρόκειται για μία «μετα-λύση», μια δυνητική λύση για όλα τα μεγάλα προβλήματα της ανθρωπότητας.

Η απόκτηση της εταιρείας του από την Google είναι για εκείνον ένα όχημα για να μπορέσει να επικεντρωθεί στο ερευνητικό του έργο. «Είμαι τόσο ενθουσιασμένος που σχεδόν δεν μπορώ να κοιμηθώ αυτές τις μέρες», λέει χαμογελώντας.

Το πιο πλατύ του χαμόγελο ωστόσο το δείχνει όταν αναφέρεται στην καταγωγή του, στην κυπριακή του καταγωγή από την Αμμόχωστο. «Με κάνει να νιώθω όμορφα που οι Κύπριοι είναι περήφανοι για μένα. Έχω ελληνικό τρόπο σκέψης και όσα έχει κάνει ο ελληνισμός για τον δυτικό κόσμο από την κλασική περίοδο και μετά είναι μεγάλο κομμάτι του χαρακτήρα μου», λέει στο ΚΥΠΕ ο 37χρονος Κύπριος που φιλοδοξεί να βοηθήσει τον κόσμο να λύσει τα μεγάλα προβλήματά του.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης:

Ερ. Μιλάς ελληνικά;

Απ. Καταλαβαίνω κάποια ελληνικά, ο παππούς μου ζούσε μαζί μας για πολύ καιρό και με τον πατέρα μου μιλούσαν μόνο ελληνικά μεταξύ τους. Αλλά για κάποιον λόγο ο πατέρας μου δεν μου έμαθε. Αλλά τους άκουγα να μιλούν πολύ στο σπίτι, επομένως απορρόφησα πολλά.

Ερ. Δηλαδή θα καταλάβεις κάποιον που μιλά ελληνικά;

Απ. Κάποιες λέξεις. Αλλά αυτό με το οποίο είμαι πραγματικά παθιασμένος και περήφανος είναι ο ελληνικός πολιτισμός και η κληρονομιά, δηλαδή οι αρχαίοι κλασικοί. Τα βιβλία που με ενέπνευσαν περισσότερο όταν ήμουν νέος ήταν η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, όλοι οι κλασικοί και οι φιλόσοφοι, όπως ο Αριστοτέλης και ασφαλώς όλοι οι μαθηματικοί, από τον Αρχιμήδη και έπειτα. Είναι ο ελληνικός πολιτισμός που εκτιμώ περισσότερο λοιπόν.

Ερ. Αλλά στον επαγγελματικό σου περίγυρο δεν σε ξέρουν ως Έλληνα, έτσι δεν είναι;

Απ. Όχι. Όλοι με ρωτούν από πού είναι το όνομα μου και πάντα τους λέω ότι είναι ελληνικό. Ο παππούς μου λεγόταν Δημοσθένης, Δήμος. Εγώ και η αδερφή μου πήραμε τα ονόματα του παππού και της γιαγιάς. Ξέρω ότι δήμος σημαίνει λαός, σωστά; Άρα και το όνομά μου προέρχεται από το Δήμος, απλά εμένα με φωνάζουν Ντέμη.

Ερ. Λοιπόν, τι ακριβώς κάνετε εδώ στην DeepMind, πώς συνδυάζετε την επιστήμη των υπολογιστών με την επιστήμη του εγκεφάλου, τη νευροεπιστήμη;

Απ. Δουλεύουμε πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη και μάλιστα σε μια πολύ συγκεκριμένη μορφή τεχνητής νοημοσύνης. Το ενδιαφέρον μας περιστρέφεται γύρω από αλγόριθμους τους οποίους αντί να προγραμματίζουμε πώς να κάνουν πράγματα, όπως συμβαίνει με το συνηθισμένο λογισμικό, τους προγραμματίζουμε με την ικανότητα να μαθαίνουν από μόνοι τους πώς να κάνουν πράγματα. Επομένως, είναι κάτι σαν ένα μετα-επίπεδο.

Ερ. Πόσο καινούρια είναι αυτή η έρευνα; Δεν έχουν υπάρξει ανάλογες ερευνητικές εργασίες περί τεχνητής νοημοσύνης;

Απ. Για την επιστήμη των υπολογιστών όλο αυτό είναι ένα όνειρο πενήντα ετών. Ο Τούρινγκ, ένας από τους επιστημονικούς ήρωες μου, όταν δημιούργησε το πεδίο της επιστήμης των υπολογιστών ονειρευόταν ήδη τις έξυπνες μηχανές που μπορούν να σκεφτούν από μόνες τους. Αλλά μέχρι πρόσφατα δεν είχαμε πολλή πρόοδο σε αυτό το είδος της τεχνολογίας. Στο δικό μας τομέα λοιπόν οι μηχανές υπόκεινται σε αυτό που λέμε «μάθηση χωρίς επίβλεψη», την ιδέα ότι δεν υπάρχει επίβλεψη ή καθοδήγηση από κάποιον άνθρωπο. Απλά δίνεις στη μηχανή τα δεδομένα και εκείνη βρίσκει μόνη τη δομή αυτών των δεδομένων.

Ερ. Αυτό σημαίνει κατά κάποιο τρόπο ότι η μηχανή αναπτύσσεται από μόνη της;

Απ. Μαθαίνει από μόνη της. Της δίνεις δεδομένα, σαν εμπειρίες δηλαδή και κατανοεί μόνη της ποια είναι η δομή αυτών των δεδομένων και τι πρέπει να κάνει.

Ερ. Υπάρχουν κάποιες σχετικές εφαρμογές αυτής τεχνολογίας που υφίστανται ήδη;

Απ. Υπάρχουν πολλά που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε. Η όλη τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για ο,τιδήποτε εμπεριέχει πολυδιάστατα δεδομένα, εισροή σύνθετων δεδομένων, με έναν υπολογιστή να κατανοεί αυτά τα δεδομένα και να λαμβάνει μια απόφαση για το τι πρέπει να γίνει προς την επίτευξη κάποιου στόχου. Άρα κάθε εφαρμογή που περιλαμβάνει αυτά τα βήματα θα μπορούσε να βασίζεται σε αυτού του τύπου την τεχνητή νοημοσύνη. Άρα μιλάμε για χρηματοοικονομικές διαπραγματεύσεις, εφαρμογές για την πρόβλεψη περιβαλλοντικών συνθηκών και άλλα μοντέλα με σύνθετα δεδομένα. Αλλά στο μέλλον θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την τεχνολογία για την ανακάλυψη φαρμάκων για την οποία χρειάζεται η ανάλυση πολλών γονιδιακών δεδομένων, όταν δηλαδή προσπαθείς να βρεις το καλύτερο δυνατό πείραμα, τέτοιου είδους πράγματα. Και προφανώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί επίσης στη ρομποτική, να φτιάξει κανείς πραγματικά σκεπτόμενα ρομπότ.

Ερ. Εδώ στη DeepMind αναλαμβάνετε εργασίες με συγκεκριμένο σκοπό ή πρόκειται για γενικό ερευνητικό έργο;

Απ. Κάνουμε αμιγή έρευνα. Έχουμε ένα πολύ ξεκάθαρο οδικό χάρτη για την έρευνά μας, αλλά είναι ένας μακροπρόθεσμος χάρτης, κάτι σαν δεκαετής οδικός χάρτης. Έχουμε συγκεντρώσει ορισμένους από τους καλύτερους ερευνητές του κόσμου και σε μια εταιρεία με περίπου 80 ανθρώπους η οποία μεγαλώνει πολύ γρήγορα, πάνω από 50 εργαζόμενοι έχουν διδακτορικό τίτλο από όλα τα κορυφαία πανεπιστήμια, MIT, Χάρβαρντ, Στάνφορντ, Κέμπριτζ, Οξφόρδη, UCL, Ιμπίριαλ. Δηλαδή έχω επιλέξει συγκεκριμένα τους καλύτερους για αυτές τις θέσεις έχοντας στο μυαλό μου ακριβώς αυτό, να λύσουμε τα δύσκολα προβλήματα της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι μοναδική η εταιρεία μας.

Ερ. Το κάνετε λοιπόν απλά για την πρόκληση; Ή έχετε έναν συγκεκριμένο στόχο στο μυαλό σας, μια πρακτική εφαρμογή όλης αυτής της έρευνας στο τέλος;

Απ. Αυτό αποτελεί όνειρο 20 ετών για μένα. Όταν ήμουν έφηβος ήξερα ήδη ότι ήθελα να εργαστώ πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχουν πολλά αξιόλογα πράγματα πάνω στα οποία αξίζει να εργαστείς στη ζωή σου – για παράδειγμα έκανα το διδακτορικό μου στη νευροεπιστήμη, πάνω στη μνήμη και τη φαντασία, άρα θα μπορούσα να δουλέψω για τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ και τόσα άλλα ωραία πράγματα, πράγματα που χρειάζονται λύση. Αλλά αν μπορέσεις να λύσεις τι είναι η νοημοσύνη και να την αναδημιουργήσεις τεχνητά, τότε θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις αυτή την τεχνολογία στο τέλος για να δώσεις λύση σε όλα τα άλλα προβλήματα. Κατάλαβες; Είναι κάτι σαν μια «μετα-λύση». Αν πραγματικά μπορέσουμε να κατανοήσουμε και να ανακατασκευάσουμε τη νοημοσύνη, τότε θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την τεχνολογία για να βοηθήσουμε εμάς τους επιστήμονες και άλλους ειδικούς να λύσουμε όλα τα υπόλοιπα προβλήματα που έχουμε να λύσουμε, είτε αυτό είναι να κατανοήσουμε τα οικονομικά, είτε να κατανοήσουμε τις ασθένειες ή το κλίμα, οποιοδήποτε από αυτά τα πραγματικά περίπλοκα συστήματα που ως κοινωνία θέλουμε να κατανοήσουμε και να ελέγξουμε. Επομένως για μένα είναι το πιο σημαντικό πρόβλημα πάνω στο οποίο μπορεί να εργαστεί κανείς. Ο άλλος λόγος για τον οποίο με έχει συνεπάρει αυτή η έρευνα, σε πιο προσωπικό επίπεδο, είναι επειδή από πολύ μικρή ηλικία ήθελα να καταλάβω πώς λειτουργεί το μυαλό μας. Ποιος δεν έχει διερωτηθεί πώς το μυαλό μας κάνει όλα αυτά τα απίστευτα πράγματα; Ένας από τους αγαπημένους μου επιστήμονες του 20ού αιώνα, ο Ρίτσαρντ Φέινμαν, ένας λαμπρός φυσικός, είπε κάτι πολύ ενδιαφέρον: «Αυτό που δεν μπορώ να χτίσω, δεν μπορώ και να το καταλάβω». Είναι πολύ αληθές αυτό. Το να κατασκευάζεις κάτι είναι η ύστατη έκφραση κατανόησης αυτού του συστήματος. Αν κατασκευάσεις ένα αυτοκίνητο μπορείς να το καταλάβεις πραγματικά, αν κατασκευάσεις έναν υπολογιστή μπορεί να τον καταλάβεις πραγματικά. Υπό αυτή την έννοια η προσπάθεια να κατασκευάσεις ένα τεχνητό μυαλό νομίζω ότι είναι ο καλύτερος τρόπος εξερεύνησης κάποιων από τα μυστήρια του μυαλού μας, όπως τι είναι συνείδηση, σε τι χρησιμεύουν τα όνειρα, τι είναι δημιουργικότητα… Όλες αυτές οι ερωτήσεις που έχουμε για την υπόστασή μας και για το μυαλό μας.

Ερ. Σε ό,τι αφορά τις τεχνικές που χρησιμοποιείτε, χρειάζεται η αποδόμηση του αντικειμένου σας, του μυαλού στην προκειμένη περίπτωση, ώστε να το ανακατασκευάσετε;

Απ. Χρησιμοποιούμε πολλές ειδικές τεχνικές και τις προχωράμε παραπέρα. Αν θέλεις την τεχνική ορολογία, οι δύο κύριες τεχνικές που χρησιμοποιούμε είναι η «σε βάθος μάθηση/deep learning», που αφορά στα νευρικά δίκτυα – και μάλιστα από αυτή την τεχνική έχει πάρει το όνομά της η εταιρείας μας ‘DeepMind’. Αυτή η τεχνική έχει γίνει πολύ δημοφιλής εσχάτως διότι όλοι τη χρησιμοποιούν για αναγνώριση λόγου και εικόνων. Η άλλη μεγάλη τεχνική που χρησιμοποιούμε λέγεται «ενισχυτική μάθηση», και αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο ζώα και άνθρωποι μαθαίνουν πώς να κάνουν πράγματα, δηλαδή λαμβάνοντας ανταμοιβή για πράξεις που ήταν καλές και μη λαμβάνοντας ανταμοιβή αν οι πράξεις δεν ήταν καλές. Έτσι μαθαίνουμε ποιες είναι οι σωστές ενέργειες ακολουθώντας αυτό το μοτίβο. Ήμασταν οι πρώτοι που ουσιαστικά συνδυάσαμε αυτές τις δύο τεχνικές με έναν πολύ θεμελιώδη τρόπο. Εδώ λοιπόν έχουμε παγκόσμιας κλάσης ειδικούς σε αυτές τις δύο τεχνικές. Αυτό που κάνουμε είναι να τις αναπτύσσουμε περαιτέρω και μετά να τις συνδυάζουμε. Το άλλο σημαντικό που κάνουμε, κάτι σαν τρίτο σκέλος ενός τριγώνου είναι να εισάγουμε ιδέες από τη νευροεπιστήμη, πράγματα που περιελάμβανε η διδακτορική μου διατριβή, ιδέες επιπέδου συστημάτων, επιπέδου αλγόριθμων σχετικά με το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος.

Ερ. Άρα προσπαθείτε στην ουσία να αναπαραγάγετε τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει το ανθρώπινο μυαλό;

Απ. Μόνο σε λειτουργικό επίπεδο. Υπάρχουν πολλές ακαδημαϊκές ομάδες που προσπαθούν να αντιγράψουν ακριβώς τον εγκέφαλο, μέσω «ανάστροφης μηχανικής». Δεν είναι αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ. Εμείς θέλουμε να πάμε ένα επίπεδο πιο πάνω, δηλαδή να ανακαλύψουμε τους αλγόριθμους και τις αναπαραστάσεις που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος. Αυτό είναι το ενδιαφέρον. Αλλά το πώς το χτίζουμε αυτό, ίσως το χτίσουμε με πολύ διαφορετικό τρόπο από τον τρόπο με τον οποίο τα χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος. Αλλά είναι οι ίδιες λειτουργίες, οι ίδιες ικανότητες που προσπαθούμε να κατανοήσουμε.

Ερ. Το αποτέλεσμα αυτού θα ήταν ένας «εγκέφαλος», ένα μυαλό σε υψηλότερο επίπεδο από τον ανθρώπινο εγκέφαλο; Και αναφέρομαι σε καθημερινές λειτουργίες.

Απ. Δυνητικά ναι. Το ανθρώπινο μυαλό υπόκειται στους περιορισμούς της βιολογίας. Γι’ αυτό έχουμε φθίνουσα μνήμη για παράδειγμα. Υπάρχουν πολλά πράγματα που θα μπορούσαν δυνητικά να βελτιωθούν αναφορικά με το πώς λειτουργεί το μυαλό. Δεν υπάρχει λόγος να μην σκεφτούμε ότι κάποια στιγμή αυτές οι τεχνολογίες, τουλάχιστον σε κάποιες εκφάνσεις, θα εκτελούν λειτουργίες με καλύτερο τρόπο από τους ανθρώπους. Αυτό το έχουμε ήδη δει σε κάποια στενά όρια, όπως στο σκάκι και σε παρόμοιες λειτουργίες στις οποίες οι υπολογιστές είναι πολύ καλοί. Αλλά αυτό που προσπαθούμε να φτιάξουμε είναι ένα πιο γενικό πρόγραμμα που θα μπορεί να κάνει τα ίδια πράγματα σε ένα ευρύτερο πεδίο λειτουργιών. Θα πρόκειται για μια διαφορετικού είδους νοημοσύνη και στη θεωρία μπορείς κανείς να φανταστεί ένα τεχνητό πρόγραμμα που κατά κάποιους τρόπους θα είναι πιο ισχυρό.

Ερ. Πώς ταιριάζει σε όλο αυτό η Google? Αλλάξει κάτι, πρόκειται να αλλάξει κάτι;

Απ. Στην ουσία όχι. Μέχρι στιγμής η συνεργασία είναι εξαιρετική. Ο λόγος που ενώσαμε δυνάμεις, που ενταχθήκαμε στη Google, ήταν επειδή νιώσαμε ότι θα μπορούσαμε να δώσουμε πρόσθετη ώθηση στην αποστολή μας. Με την κλίμακα της Google από πίσω μας, τους υπολογιστές τους, τα δεδομένα τους, όλους τους πόρους τους και τους μηχανικούς τους, μας επιτρέπεται  να επικεντρωθούμε πραγματικά μόνο στο ερευνητικό μας πρόγραμμα, το οποίο είναι ασφαλώς και το πάθος μου, περισσότερο από το να διοικώ μια εταιρεία. Και αυτό μ’ αρέσει, αλλά είναι χρονοβόρο το να προσπαθείς να μαζέψεις χρήματα και όλα αυτά. Τώρα δεν χρειάζεται να ανησυχώ για αυτά πια, μπορώ απλά να επικεντρωθώ στην έρευνα.

Ερ. Πώς προέκυψε αυτή η συμφωνία; Σου εξήγησαν πώς έμαθαν για την εταιρεία σου και πώς σε προσέγγισαν;

Απ. Ο (σ.σ.: συνιδρυτής της Google) Λάρι Πέιτζ ενεπλάκη προσωπικά. Γνώρισε κάποιους από τους επενδυτές μου που ήταν επίσης πολυδισεκατομμυριούχοι της Σίλικον Βάλεϊ και είχαν βάλει χρήματα στην εταιρεία μου. Ο κόσμος είναι μικρός, οπότε όταν άρχισε να κοιτάζει, ρώτησε κάποιους από αυτούς με ποιον έπρεπε να μιλήσει για να ανοιχτεί στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Νομίζω ότι αρκετοί από αυτούς του είπαν πως η εταιρεία μας είναι η καλύτερη, παρά το γεγονός ότι ήμασταν μικρή εταιρεία και γενικά δουλεύαμε εν κρυπτώ. Του είπαν λοιπόν ότι έπρεπε να απευθυνθεί σε αυτή τη μικρή εταιρεία στο Λονδίνο, που κάνει την καλύτερη δουλειά πάνω στον τομέα. Από εκεί και πέρα απλά έτρεξαν οι εξελίξεις.

Ερ. Ανέφερες ότι η τεχνητή νοημοσύνη ήταν όνειρό σου. Ήταν όλα όσα έχεις κάνει μέχρι τώρα μέρος ενός σχεδίου;

Απ. Αν κοιτάξεις όσα έχω κάνει μοιάζουν πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Αλλά όλα, τα παιχνίδια, το διδακτορικό στη νευροεπιστήμη, όλα αυτά ήταν για να αποκτήσω τις κατάλληλες εμπειρίες και να μάθω πώς να δημιουργήσω αυτό που τελικά προέκυψε ως DeepMind. Βεβαίως δεν γνώριζα ότι θα είχα μια εταιρεία που θα λεγόταν DeepMind αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, αλλά όλα όσα επέλεξα να κάνω, όλα τα παιχνίδια που συνέθεσα, από τα πρώτα με τον Πίτερ Μολινιέ μέχρι τα μεγάλα και διάσημα όπως το ThemePark, όλα είχαν πολλά στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό ήταν το κοινό στοιχείο. Με αυτόν τον τρόπο έκανα την έρευνά μου στην τεχνητή νοημοσύνη, υπό τη μορφή παιχνιδιού, έτσι πληρωνόταν η έρευνά μου. Τελικά κάπου το 2004 ή 2005 συνειδητοποίησα ότι είχαμε εξαντλήσει πλήρως αυτή τη δυνατότητα, δεν υπήρχε περαιτέρω έρευνα που μπορούσαμε να κάνουμε υπό τους περιορισμούς ενός εξάμηνου έργου, ως μέρος ενός παιχνιδιού. Τότε ήταν που αποφάσισα ότι είχα κάνει τα πάντα που μπορούσα να κάνω στο χώρο των παιχνιδιών και ότι ήταν καιρός για μια αλλαγή. Τότε μπήκα στη νευροεπιστήμη επειδή δεν πίστευα ότι ήμασταν ακόμα έτοιμοι να συστήσουμε τη DeepMind, δεν ήταν η σωστή στιγμή. Κάθε πέντε χρόνια ή τόσο περίπου αναλογιζόμουν κατά πόσο ήταν η κατάλληλη στιγμή να στήσουμε την DeepMind. Το ενδιαφέρον είναι ότι πρέπει να κάνεις τις κινήσεις σου την κατάλληλη στιγμή. Ένας άλλος από τους ήρωες μου, ο Τσαρλς Μπάμπατζ που ανακάλυψε ένα είδος υπολογιστή στα 1800, έναν μηχανικό υπολογιστή που ονομαζόταν «Μηχανή Διαφορών». Ο ίδιος ήταν για την ακρίβεια ένας πολύ πλούσιος επιχειρηματίας και εξαιρετικός επιστήμονας. Αλλά επειδή ήταν τόσο μπροστά από την εποχή του, κανείς δεν πίστευε ότι το μηχάνημά του θα λειτουργούσε. Και πέθανε σχεδόν χρεοκοπημένος γιατί ξόδεψε όλα τα λεφτά του προσπαθώντας να κατασκευάσει αυτή τη συσκευή. Από πολλές απόψεις ήταν τραγική η κατάληξή του. Και πρόσφατα, πριν από περίπου δέκα χρόνια, το Μουσείο Επιστήμης του Λονδίνου κατασκεύασε ένα αντίγραφο από τα σχέδιά του και απέδειξε ότι η συσκευή πράγματι λειτουργεί. Το δίδαγμα από όλο αυτό είναι ότι αν είσαι πολύ μπροστά από την εποχή σου, απλά θα έχεις οδυνηρή κατάληξη. Θέλεις να είσαι πέντε χρόνια μπροστά από τους άλλους, όχι πενήντα. Βέβαια αυτό είναι εύκολο να το λες, αλλά πώς ξέρεις αν είσαι πέντε ή πενήντα χρόνια μπροστά; Εγώ λοιπόν μάζευα πληροφορίες και εμπειρίες για τη διοίκηση επιχειρήσεων, για το πώς να ηγείσαι μιας ομάδας μηχανικών, πολύ έξυπνων μηχανικών, πώς να προσεγγίζεις πολύ φιλόδοξα έργα, πώς να τα διαχειρίζεσαι όλα αυτά. Όλα αυτά τελικά τα έφερα στη DeepMind μαζί με ιδέες για το ποιες τεχνολογίες έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε, πώς θα έπρεπε να είναι ο οδικός χάρτης που προανέφερα, πώς να κάνουμε έρευνα.

Ερ. Όλα αυτά είναι εύκολα για σένα, τα έμαθες εύκολα;

Απ. Αν με ρωτήσεις ποια είναι μία από τις βασικές μου δεξιότητες, θα σου έλεγα ότι «πιάνω» πολύ γρήγορα νέες γνώσεις, σε ένα επίπεδο 8 στα 10. Έχω εδώ ανθρώπους που είναι σε επίπεδο 10 από 10 στο αντικείμενό τους, αλλά εγώ είμαι σαν κόλλα, μπορώ να είμαι εξαιρετικός στη διασύνδεση αυτών των διαφορετικών αντικειμένων, να βρίσκω τους καλύτερους ανθρώπους και μετά να τους λέω πώς να συνδέονται. Πώς εκπαιδεύτηκα σε αυτή την ικανότητα; Για την ακρίβεια εκπαιδεύτηκα παίζοντας. Ένα από τα χόμπι μου, όταν έχω χρόνο, είναι να παίζω παιχνίδια – σκάκι, πόκερ, τέτοιου είδους πράγματα,. Ξεκίνησα όπως ξέρεις ως σκακιστής, ο καλύτερος τότε στον κόσμο στην ηλικία μου. Μετά έγινα παίκτης γενικών παιχνιδιών. Στο τέλος λοιπόν ήμουν σε αρκετά υψηλό επίπεδο σε πολλά παιχνίδια, αλλά όχι παγκόσμιος πρωταθλητής σε ένα. Αυτό ταιριάζει στο χαρακτήρα μου και λόγω αυτού τώρα μπορώ να παίζω νέα παιχνίδια. Μπορείς να με διδάξεις ένα νέο παιχνίδι και μπορώ να γίνω πολύ καλός σε αυτό μετά από 3-4 δοκιμές. Την ίδια ικανότητα αξιοποιώ και στην επιστήμη για να μαθαίνω νέα αντικείμενα. Επομένως βελτιστοποιώ τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το μυαλό μου για να μαθαίνω κάτι καινούριο.

Ερ. Αυτό το κάνεις συνειδητά ή απλά συμβαίνει;

Απ. Τώρα απλά μου έρχεται, αλλά εκπαιδεύτηκα για αυτό απολύτως συνειδητά. Και κατά περίεργο τρόπο, αυτή είναι μία από τις ικανότητες που θέλουμε να εμφυτέψουμε στις μηχανές, δηλαδή «να μια νέα εργασία που δεν έχετε συναντήσει πριν, μπορείτε να γίνετε καλοί σε αυτή πολύ γρήγορα βασιζόμενες σε όσα γνωρίζετε»;

Ερ. Οι Κύπριοι είναι περήφανοι για σένα, για όσα έχεις επιτύχει. Μας λες λίγα λόγια για την κυπριακή σου καταγωγή;

Απ. Η οικογένεια του παππού μου είναι από την Αμμόχωστο, Ο παππούς και η γιαγιά μου από την πλευρά του πατέρα μου ήταν και οι δύο Ελληνοκύπριοι και είχαν ένα πολύ ωραίο σπίτι στην Αμμόχωστο. Είχαν έρθει για δουλειά στο Λονδίνο και ήθελαν να μαζέψουν λεφτά για αυτό το σπίτι, στην παραλία. Αυτό ήταν πάντα το όνειρό τους. Ήταν στο Λονδίνο και πίστευαν ότι θα έμεναν εδώ για καμιά δεκαριά χρόνια και τελικά θα πήγαιναν πίσω στο σπίτι τους. Τότε φυσικά έγινε η εισβολή, επομένως δεν μπορούσαν να επιστρέψουν και έμειναν στο Λονδίνο και έχτισαν τη ζωή τους εδώ. Ο παππούς μου είχε περίπου δέκα αδέρφια. Όλοι οι συγγενείς ζούσαν και ζουν σε διάφορες περιοχές της Κύπρου, στη Λεμεσό, παντού. Το ίδιο και οι συγγενείς της γιαγιάς μου. Ο πατέρας μου μεγάλωσε ως μοναχοπαίδι στο Λονδίνο. Γεννήθηκε στο Λονδίνο και μεγάλωσε εδώ. Και εγώ προφανώς γεννήθηκα στο Λονδίνο. Πηγαίναμε συχνά στην Κύπρο, κάναμε πολλές διακοπές εκεί στην Κύπρο αλλά και την Ελλάδα, στα ελληνικά νησιά τα οποία λατρεύω. Πρόσφατα μάλιστα πήγα διακοπές στην Κρήτη. Έχουμε πολλές επαφές με το ελληνικό σόι μου. Όσο μεγάλωνα στο Λονδίνο ο πατέρας μου ασχολείτο με την κλασική Ελλάδα, την αγαπούσε, από την αρχιτεκτονική έως την ιστορία.

Ερ. Με τι ασχολείται ο πατέρας σου;

Απ. Τώρα είναι δάσκαλος, αλλά έχει κάνει πολλά πράγματα. Ήταν τραγουδιστής και τραγουδοποιός πιο παλιά. Έχει κάνει πολλά, είναι κάπως μποέμ τύπος… και η μαμά μου το ίδιο. Αυτή κατάγεται από τη Σιγκαπούρη, οπότε είναι Κινέζα της Σιγκαπούρης και συναντήθηκαν στο Λονδίνο και έμειναν εδώ. Επομένως έχω αυτό τον περίεργο συνδυασμό καταγωγής.

Ερ. Άρα δεν κάνουν τίποτα σχετικό με το δικό σου αντικείμενο.

Απ. Κατά κάποιους τρόπους δεν τους αρέσει καν η τεχνολογία, ούτε στον αδερφό μου και την αδερφή μου. Εκείνη είναι μουσικοσυνθέτης και ο αδερφός μου επαγγελματίας παίκτης του πόκερ. Είμαι ο μόνος στην οικογένεια που ενδιαφέρθηκε για την τεχνολογία, παραδόξως.

Ερ. Έχεις συχνές επαφές με την Κύπρο και τους Κύπριους τώρα ή με την παροικία;

Απ. Όχι τόσο πολύ. Για κάποιο λόγο ο πατέρας μου, ίσως επειδή ήταν μοναχοπαίδι, δεν συνδέθηκε πολύ. Έχει πολλά ξαδέρφια και εγώ πρέπει να έχω εκατοντάδες δεύτερα ξαδέρφια. Αλλά το πρόβλημα είναι ότι δεν έχω το χρόνο, θα ήθελα πολύ να αυξήσω τις επαφές μου. Κάποιοι από τους συγγενείς μου ήρθαν και με είδαν το περασμένο καλοκαίρι, έχουμε επαφή με πολλούς από την οικογένεια και με την οικογένεια του παππού μου και μου αρέσει. Θα έχω περισσότερε επαφές στο μέλλον.

Ερ. Χαμογελάς όταν μιλάς για τις ελληνοκυπριακές σου ρίζες.

Απ. Ναι, με κάνει να νιώθω όμορφα το γεγονός ότι οι Κύπριοι είναι περήφανοι για μένα. Έχω ελληνικό τρόπο σκέψης και όσα έχει κάνει η Ελλάδα για το δυτικό κόσμο από την κλασική περίοδο και μετά είναι μεγάλο κομμάτι του χαρακτήρα μου. Ο γιος μου ονομάζεται Αλέξανδρος Οδυσσέας, το Οδυσσέας με το λατινικό Ulysses, καθώς έπρεπε να του δώσω την ιταλική εκδοχή γιατί η σύζυγός μου είναι Ιταλίδα. Ο Οδυσσέας είναι ο αγαπημένος μου κλασικός ήρωας, αφού είναι ο έξυπνος, έτσι; Επίσης ο Αχιλλέας. Όλα αυτά δίνουν τόση έμπνευση. Υποθέτω ότι είναι και κάτι που έχει να κάνει με τη βικτωριανή Αγγλία επίσης. Είμαι πολύ περήφανος που είμαι Βρετανός και Άγγλος, αλλά και Έλληνας και Κινέζος της Σιγκαπούρης άλλωστε. Αυτό είναι το ωραίο με το Λονδίνο, όλοι εδώ έχουν πολυπολιτισμικό υπόβαθρο.

Ερ. Και παραμένεις στο Λονδίνο. Δεν θα έπρεπε να κατευθύνεσαι προς τις ΗΠΑ, προς το Σίλικον Βάλεϊ;

Απ. Θέλω να μείνω εδώ και να δείξω ότι μπορούμε να κάνουμε θεμελιώδη έρευνα στη Βρετανία. Αφού έχουμε εδώ το ταλέντο. Τα πανεπιστήμια εδώ είναι από τα καλύτερα, άρα γιατί να μην μπορούμε να κάνουμε τέτοιου είδους έρευνα εδώ; Για την ώρα παροτρύνω τη Google να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στο Λονδίνο, αυτό θέλω να κάνω.

Ερ. Κατά τη διάρκεια της ημέρας αναζητάς νοητικά πιο προκλητικές ενασχολήσεις; Θα έλεγες ότι γενικά περνάς τη μέρα σου διαφορετικά από τους περισσότερους ανθρώπους;

Απ. Βασικά κάνω τη δουλειά της ημέρας στο γραφείο και μετά συνήθως προσπαθώ να είμαι στο σπίτι για το δείπνο και για να δω τα παιδιά, γύρω στις 7 με 8. Πιο αργά, επειδή είμαι αρκετά νυχτερινός τύπος, συνήθως στις 10 ή 11 αρχίζω τη δουλειά της επόμενης μέρας και δουλεύω μέχρι τις 3 ή 4 το πρωί. Για την ακρίβεια βρίσκω αυτές τις μικρές ώρες τις καλύτερες για να κάνω τη δημιουργική δουλειά. Βρίσκω ότι είναι πιο ήσυχα, βάζω λίγη μουσική, έτσι ήμουν πάντα από παιδί. Τα βράδια διαβάζω επιστημονικές εργασίες, εκεί προσπαθώ να διαμορφώσω ιδέες, στρατηγικά σχέδια, τη λειτουργία της εταιρείας, τέτοια πράγματα.

Ερ. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια θα έλεγες ότι έχεις επιτύχει όσα ονειρευόσουν για αυτό το στάδιο της ζωής σου;

Απ. Αυτή κατά κάποιον τρόπο είναι μόνο η αρχή ή ας το θέσω έτσι, το τέλος της αρχής. Είναι η βάση την οποία πάντα ονειρευόμουν να έχω σε αυτή τη φάση. Με αυτή τη βάση, την πλατφόρμα που έχουμε τώρα είναι μια απίστευτη ευκαιρία να κάνουμε κάτι πραγματικά θαυμάσιο, έχουμε όλα τα συστατικά: την πιο απίστευτη ομάδα τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο νομίζω και έχουμε μία από τις καλύτερες εταιρείες του κόσμου να μας στηρίζει και ο επικεφαλής αυτής της εταιρείας θέλει το ίδιο πράγμα που θέλω και εγώ, δηλαδή την πρόοδο στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Επομένως, τι θαυμάσια ευκαιρία που έχουμε! Είναι τόσο ενθουσιασμένος που σχεδόν δεν μπορώ να κοιμηθώ αυτές τις ημέρες. Είναι προνόμιο να έχεις αυτού του είδους την ευκαιρία. Παραδόξως, αν και πολλοί φίλοι και άλλοι μου λένε «καλά, αφού έχεις πετύχει όλα όσα ήθελες γιατί δεν χαλαρώνεις λίγο», εγώ εργάζομαι ακόμα πιο σκληρά, επειδή νιώθω ότι έχω σχεδόν καθήκον να δικαιώσω αυτή την ευκαιρία που μου έχει δοθεί και για την οποία έχω εργαστεί σκληρά. Συνήθως όταν σχεδιάζεις πράγματα ποτέ δεν πάνε τόσο καλά όσα αυτό εδώ. Κάνεις τα καλύτερα σχέδιά σου αλλά πάντα κάτι απρόοπτο συμβαίνει. Για κάποιο λόγο με τη DeepMind όλα έχουν εξελιχθεί ίσως και καλύτερα από όσο σχεδιάζαμε, κάτι που ποτέ δεν συμβαίνει σε εμένα. Δεν ξέρω αν αυτό σημαίνει ότι εμφανιστήκαμε εντελώς τη σωστή στιγμή με τη σωστή ιδέα, με τη σωστή ομάδα. Όλα αυτά τα 20 χρόνια σχεδιασμού ίσως τελικά να έχουν κάνει τη διαφορά, ίσως τελικά χρησίμευσαν σε κάτι, όλη αυτή η σκέψη.

* 24h.com.cy

Πρόσφατα

Δημοφιλέστερα